اقتصاددان: جایگاه حافظ در فرهنگ ایرانی چیست و چرا فالگیران در شب یلدا از اشعار این شاعر استفاده می کنند؟ شاید خیلی ها این سوال را بپرسند و بخواهند بدانند که فرهنگ ایرانی با شعر حافظ چه ارتباطی دارد. در این راستا آثار زیادی نوشته شده و زوایای مختلف موضوع مورد بحث قرار گرفته است.
در این میان استاد بهاالدین خرمشاهی، نویسنده، قرآن پژوه و حافظ شهیر، بی شک یکی از معتبرترین افرادی است که می تواند درباره حافظ و شعر او اظهار نظر کند. او در کتابهایی مانند حافظ، جان و زبان حافظ، حافظ نما، حافظ خاطره ما، بشارت شگفت حافظ، اردیبهشت باقی، دایرهالمعارف حافظ و حافظ پژوهی و غیره به زوایای گوناگونی از شعر و زندگی این شاعر پرداخته است و از معتبرترین مجموعه اشعار و زندگی این شاعر به شمار میرود. نسخه ها
پروفسور خرمشاهی در یادداشتی با عنوان «حافظ، شاعر امید و ایمان» که در سایت مرکز دایرهالمعارف اسلامی بازنشر شده است، مینویسد: «اگرچه فروید بر مفهوم «ناخودآگاه فردی» تأکید داشت، یونگ روانشناس بزرگ سوئیسی اولین کسی بود که در وقایع ناخودآگاه جمعی، ناخودآگاه جمعی، ناخودآگاه جمعی، ناخودآگاه، تاریخی، ناخودآگاه من را به کار برد. جشن ها، جنگ، صلح و آشتی و به طور کلی در فرهنگ عامه، با الهام از این مفهوم معتقدم «نگهبان خاطره ما» سخنگوی ناخودآگاه جمعی ایرانیان است و در کتابی با همین عنوان توضیح دادم که این هدف را دارد و حافظ خاطره ملت ایران، اقوام ایرانی و اقوام ایرانی علاقه مند به ادبیات و پارسی گویان است.
در ادامه این یادداشت آمده است: در میان همه غزل سرایان، حافظ دارای تنوع ترین اشعار است و تنوع شعری او به حدی است که علی اکبر رزاز در کتاب «جامی برشان» چند بیت از حافظ را در زیر 203 یا 20 موضوع، پس از هر دسته و 20 موضوع ذکر کرده است. این کتاب نمونه خوبی است که شعر حافظ از تنوع بیشتری برخوردار است و بر اساس تعمیم هایی که مرحوم محمدعلی فروغی دارد، بهترین تصحیحات را به دو قسمت تقسیم می کند. غزلیات بخش اول با غزلیات حافظ، می بینیم که در شعر حافظ مضامین و معانی فراوانی وجود دارد و این اساس این اصل است که هر خواننده و هر مخاطبی می تواند خود گمشده خود را در حافظ بیابد که سرشار از امید و شیرینی است و شاید یکی از دلایل تحسین او از نظر حافظ از دربار و خداوند باشد.
این محقق خطاب به حافظ مینویسد: «در مجموعههای حافظ شگفتیهای فراوانی وجود دارد که نمیتوان آنها را به تصادف و تصادف نسبت داد، و اگرچه این فالگیری در زمان حافظ رایج نبود، اما از زبان حافظ بود: «مرثیه و گریهای را که مرثیه کردی رها مکن / من به موضوعی از کتاب پرداختم و گریستم. حافظ» با همکاری فانی تبریزی گفتم مقاله «چرا حافظ همیشه با ماست» که تحت تأثیر یک جمله لذیذ انسانی نوشته شده است، پاسخی است به این که وقتی ما نوجوان هستیم حافظ نوجوان است و در جوانی حافظ هم جوان می شود و در دوران میانسالی و پیری حافظ همیشه با همه ما می فهمیم. از جنبه های زندگی، در شادی و غم به او حافظ می پردازیم و یکی از راه هایی که به او روی می آوریم، فال است.
یاد استاد محمدعلی اسلامی نادوشن که آثار فراوانی در فرهنگ و ادب ایران به رشته تحریر درآورده است نیز به نکات مهمی در مورد اهمیت فال حافظ در شب یلدا اشاره کرد. این نویسنده و پژوهشگر فقید گفت: اگر حافظ تا این حد مورد قبول مردم بوده، به این دلیل است که او الگوی ضمیر خودآگاه و ناخودآگاه ایرانی است و مردم ندای درون خود را از زبان او می شنوند و در شگفت می مانند که این گونه وارد شعورشان شده است و دیگر صفات این مرد اکنون با این موضوع پیوند خورده است، زیرا این حافظ فقط از جنبه های استثنایی و استثنایی آن برگرفته از کتاب است. در زبان فارسی نمی دانیم از چه زمانی شروع شده است، اما حداقل در تمام دورانی که «چاپ مستمر بوده و کتاب در دست مردم بوده و از آن زمان تا به – فال از حافظ گرفته شده است. و این به نظر من فقط فارسی نیست و تا جایی که من می دانم کتابی به هیچ زبانی وجود ندارد که بتوان از آن برای فال گیری استفاده کرد، یعنی مردم آن کتاب را تعیین تکلیف کردند.
معلم معارف اسلامی نادوشان گفت: زبان حافظ طعنه آمیز و دو لبه است. هیچ یک از شاعران ایرانی مانند حافظ نتوانستند زبان طعنه دو لبه را داشته باشند. و، می دانید، همه غزل ها یک نوع حالت دو طرفه دارند، به این معنی که از این اشعار دو نوع معنا می توان گرفت، و این چیزی است که مانند فالگیر بسیار آماده بیرون آمدن است، وقتی می توانید دو یا چند تفسیر داشته باشید، یکی را به چپ، یکی به راست، یکی به زمین، یکی به آسمان، یکی به آسمان، آن تفاسیر مختلف را در نظر بگیرید. خود شعر باید بگویید که علاقه درونی تان به شعر است و آنچه می خواهید از زبان آن بشنوید، در واقع از زبان خودتان می شنوید. بنابراین، این موضوع مهمی است که به طور خاص به ابهام در مورد حافظ کمک کرده است.»
اسلامی نادوشان حافظ را شاعری عوام و عوام برشمرد و گفت: این یکی از صفات حافظ است که عوام از او بهره می برند و کم سوادها، مردمی که خواندنشان سخت است، مجموعه های او را با صدای بلند می خوانند و آرامش می یابند و این ویژگی این کلام و موسیقی کلام است که می تواند چنین حالتی را به مردم بدهد.
منبع : پایگاه خبری entekhab
